De Spiegelzee

Spiegelzee was een paviljoen op het strand van Katwijk. Het liet een breed publiek zien en ervaren hoe in het verleden de zeespiegel veranderde door het klimaat. Hoe dit in zijn werk ging werd het publiek uitgelegd met een route door het paviljoen. Bezoekers werden met trappen naar verschillende niveaus geleid en leerden hoe de zeespiegel beïnvloed werd door het klimaat, en hoe Nederland zich vormde uit zand en water.

FINALIST ACADEMISCHE JAARPRIJS 2007

PODIUM

De Academische Jaarprijs begon voor ons eigenlijk al op een studiedag van de TU Delft. De universiteit gaf toen aan meer te willen inzetten op het uitdragen van kennis. Je hebt als wetenschapper ook een publieke functie en je moet de meerwaarde van je onderzoekswerk inzichtelijk maken voor de buitenwereld. Wij zagen de Academische Jaarprijs als een goed podium om een breed publiek kennis te laten maken met ons onderzoek.
Bij de universiteit kregen we alle vrijheid. We hebben veel aandacht besteed aan de interne communicatie over ons plan voor Spiegelzee. De TU Delft vond het leuk dat we meededen en heeft ons actief gesteund met het aandragen van ideeën. We ontvingen een bescheiden bedrag om een maquette te laten maken van het paviljoen. Deze input was significant. Het gaf ons bekendheid binnen de TU; collega’s vonden het leuk dat we meededen en het onderwerp sprak aan. Het werd gewaardeerd dat wij werk maakten van het voornemen van de TU om wetenschappelijke kennis uit te dragen.

Ook al wonnen we de finale niet, het was een hele belevenis. Bij anderen zag je dat er veel geld in was gestoken in de presentatie, die zag er meestal heel professioneel uit. De onze was wat anders van opzet. Toch werd ons plan goed ontvangen en de jury was onder de indruk van ons project. Wat overheerste was het gevoel dat we het echt samen hadden gedaan.

TNO

2008 was door de Verenigde Naties uitgeroepen tot het Internationale Jaar van de Planeet Aarde. Hiervoor zochten zij projecten. Omdat wij voor Spiegelzee veel aandacht hadden gegenereerd, bleek TNO bereid Spiegelzee te adopteren. Binnen twee maanden was de kogel door de kerk. In de zomer van 2008 zou het paviljoen op het strand staan. Mede dankzij alle tijd die we al in Spiegelzee gestoken hadden om aan alle eisen van de Academische Jaarprijs te voldoen en de publiciteit die we daarmee hadden gekregen – vooral ook binnen de academische wereld zelf – is ons mooie paviljoen op het strand van Katwijk geplaatst.

TNO heeft een grote rol gespeeld bij het zoeken van sponsoren. Rijkswaterstaat was een van onze sponsoren, evenals architectenbureau ZUS en Rabobank Katwijk. Het hoofd van Rijkswaterstaat heeft het paviljoen geopend en tijdens de opening waren vele sub-sponsoren aanwezig.

RESPONS

Spiegelzee heeft in de drie maanden tijd ruim 30.000 bezoekers getrokken. Op verschillende dagen zijn mensen geënquêteerd om te meten wat het publiek van Spiegelzee vond. De algemene trend was positief. Vooral wandelaars waren geïnteresseerd. Zij namen de tijd voor de teksten en volgden de route door het paviljoen. Veel mensen gaven aan dat ze van dit onderwerp weinig afwisten en dat Spiegelzee echt een eyeopener was. We zijn er zelf natuurlijk heel vaak geweest. Als het mooi weer was zaten er veel kinderen in het paviljoen. Soms vroegen we ons dan af of ze de opzet wel begrepen. Dit werd duidelijk toen BNR Nieuwsradio langskwam. Het was een hele warme dag, enorme chaos rond het paviljoen. BNR pikte enkele mensen uit het publiek en vroeg wat ze van Spiegelzee vonden. Vooral kinderen gaven aan dat ze het leuk vonden en noemden zelfs op wat ze hadden geleerd. Dat was mooi om te horen.

PAVILJOEN

Wat ons wel opbrak was het onderhoud. We moesten voorkomen dat er rotzooi werd getrapt in het paviljoen. Gelukkig hebben we niet veel last gehad van vandalisme. Voor de hele zomer maakten we een schoonmaakschema. Die opruimdiensten kostten ons veel tijd.

Aan het einde van de zomer van 2008 hebben we het project overgedragen aan TNO. Er leek interesse te zijn bij de provincie Zeeland om het paviljoen een permanente plek te geven. Dat is helaas niet van de grond gekomen. Wat er nu met het paviljoen gaat gebeuren is nog niet duidelijk. Wij zijn geen eigenaar van het paviljoen en zijn niet financieel betrokken, TNO heeft het in beheer. Als het ooit weer opgebouwd wordt, is de afspraak dat wij de teksten aanpassen aan de nieuwe locatie. Zo willen wij natuurlijk betrokken blijven.

MEDIA

Communiceren over wetenschap hoort bij je taak als wetenschapper. Je moet er voor zorgen dat je niet in een ivoren toren gaat zitten. Hoewel je uiteindelijk wordt afgerekend op je wetenschappelijke publicaties is het nodig om draagvlak te hebben in de maatschappij voor wat je doet en moet je duidelijk kunnen maken wat je toegevoegde waarde is. De Academische Jaarprijs is daar een goed platform voor.
Meedoen aan de Academische Jaarprijs is als het beklimmen van een berg. Halverwege besef je dat je nog maar net begonnen bent, maar als je eenmaal op de top staat is het fantastisch!

TIPS VOOR TOEKOMSTIGE TEAMS

  • Gebruik de prijs als een platform. Ga in op alle exposure die je krijgt van radio- en tv-zenders en dagbladen.
  • Doseer je manier van communiceren. Wetenschap is niet voor iedereen even begrijpelijk. Door je intensief bezig te houden met een breder publiek en te blijven benadrukken wat de maatschappelijke boodschap is, kun je veel mensen bereiken.
  • Besef dat meedoen aan de Academische Jaarprijs veel tijd in beslag neemt. Meer tijd dan wij ooit gedacht hadden.
  • Denk goed na over je presentatie en je omgang met de pers. De workshops die worden gegeven door de Academische Jaarprijs zijn heel nuttig.